چک در حسابداری

۱۳۹۹-۰۳-۲۲
daftar
85

چک در حسابداری

 یکی از مهمترین اسناد تجاری که در معاملات مورد استفاده قرار می گیرد چک است . در ایران تقریبا ۴۰% معاملات از طریق چک صورت می گیرد . تاریخچه استفاده از چک به زمان هخامنشیان و در بین النهرین بر میگردد. طبق مدارکی که از این نواحی بدست آمده واژه های بانک و چک با معانی مشابه امروزی استفاده شده است . بنابراین این کلمه از فارسی به زبان های دیگر وارد شده است . اما به طور رسمی در سال ۱۳۱۱ وارد قانون تجارت شد و اصلاحاتی نیز طی سالیان روی آن صورت گرفت .

تعریف چک

 طبق قانون تعریف چک به صورت زیر است :

چک نوشته ای است که به موجب آن صادرکننده وجوهی را که نزد محال علیه دارد کلاً یا بعضاً مسترد و یا به عبارت دیگر واگذار می کند .

چک در واقع سندی است که به وسیه آن انتقال و مبادله پول صورت می گیرد. چک سند تجاری است که صادر کننده آن می تواند وجه و یا اعتبار آنرا به شخص دیگری انتقال دهد .

مزایای استفاده از چک

  • چک سندی است که از لحاظ قانونی لازم الاجراست و از طریق قانونی قابل پیگیری می باشد .
  • صدور چک بلامحل دارای ضمانت اجرای کیفری است .
  • باعث افزایش سرعت نقل و انتقال مبالغ بالا در معاملات می باشد .
  • در صورت حاضر نبودن وجه نقد با به تاخیر انداختن زمان پرداخت نقدی هم معامله انجام شده و هم اعتبار شخص هنگام معاملات حفظ می شود .
  • باعث کاهش جابجایی اسکناس و پول نقد می شود.
  • قابل انتقال و ظهر نویسی به افراد دیگر می باشد.

انواع چک

چک به دو دسته اصلی تقسیم می شود :

الف : چک هایی که اشخاص صادر می کنند :

  • چک عادی : رایج ترین نوع چک ، چک عادی می باشد . صادرکننده چک از مبلغ حساب خودنزد بانک این چک را صادر و نقد می کند.
  • چک تایید شده یا گواهی شده : همانند چک عادی است با این تفاوت که بانک روی چک صادرکننده تاییدیه پرداخت می دهد . پس اگر چنین چکی داشتید بانک آن را تضمین کرده که حتی اگر شخص مبلغ را در حساب خود نداشته باشد وجه چک را بانک پرداخت می کند.

ب :چک هایی توسط بانک ها صادر می شوند :

  • چک های بین بانکی : یا چک های رمز دار که برای انتقال وجه از حساب یک شخص در یک بانک برای حساب همان فرد در بانک دیگر صادر می شود . در این چک شماره حساب و کد بانک گیرنده در چک نوشته می شود و به همین علت امنیت آن از اهمیت بالایی برخوردار است .
  • چک تضمین شده رمز دار : این چک توسط خود بانک صادر می شود و عملکردی مشابه چک تایید شده دارد . با این تفاوت که چک تایید شده را خود شخص صادر می کند .
  • چک های مسافرتی : توسط بانک صادر شده و توسط شعب یا کارگزاران همان بانک قابل دریافت است و برای حمل پول در حجم بالا استفاده می شود .

ارکان چک چیست ؟

هنگام صدور چک سه رکن وجود دارد که در ادامه به آن می پردازیم :

  • محال علیه چک : محل در اسناد تجاری همان پول است . در نتیجه چک بی محل یعنی چکی که در آن پول وجود ندارد . محال علیه نیز محلی است که پول یا اعتبار در آن نگهداری می شود . پس در مورد چک محال علیه همان بانک است .
  • صادر کننده چک : شخصی است که دسته چک متعلق به اوست و ورق چک را تکمیل کرده و امضای چک به اسم آن شخص است .
  • دارنده چک : به شخصی که چک در وجه آن صادر شده یا پشت نویسی چک به اسم اوست دارنده چک می گویند . همچنین است شخصی که برای اولین بار چک را به بانک ارائه کرده است . تنها دارنده چک است که می تواند روی چک برگشتی اقدام به شکایت کیفری نمایند.

تفاوت چک با سایر اسناد تجاری مانند سفته و … چیست ؟

چک ، سفته و برات همگی اسناد تجاری هستند که هرکدام در موقعیتهای مختلف مورد استفاده قرار می گیرند و هر کدام ویژگی خاص خود را دارند .

  • در مورد چک صادرکننده آن باید وجه چک را نزد بانک سپرده داشته باشد ولی برای سفته و برات می تواند بعد از صدور نیز به تامین وجه بپردازد.
  • چک بر خلاف سفته و برات در حکم اسناد لازم الاجراست .
  • چک ضمانت اجرای کیفری دارد ولی سفته و برات ضمانت اجرای حقوقی .
  • مبلغ تمبر مالیاتی چک ثابت است ولی تمبر سفته و برات با مبلغ آن تغییر می کند .
  • چک جز اسناد بانکی است زیرا محال علیه آن خود بانک است .
  • سفته و برات وسیله اعتبار هستند ولی چک وسیله ای برای دریافت و پرداخت نقدی است و به جای پول نقد استفاده می شود .

چک در حسابداری

حسابداری چک

به طور کلی صدور و دریافت چک برای جبران بدهی صورت می گیرد ، و این بدهی تا زمانی که صاحب چک وجه آن را پاس کند در حساب شخص می ماند .

با توجه به اینکه شخص صادرکننده یا دارنده چک باشد دو نوع حساب برای ثبت چک به وجود می آید :

  • حساب اسناد پرداختنی : زمانی است که شخص صادرکننده چک است
  • حساب اسناد دریافتنی : زمانی است که شخص دریافت کننده چک است

در ادامه به شرح این موارد می پردازیم :

حساب اسناد پرداختنی

زمانی که شخص حقیقی یا حقوقی اقدام به صدور چک نموده ، ثبت زیر در دفاتر حسابداری انجام می گیرد :

حساب بستانکاران تجاری – آقای الف     بدهکار

حساب اسناد پرداختنی    بستانکار

بابت پرداخت چک۱۲۱۲ به آقای الف

حالت های مختلفی بعد از پرداخت چک به وجود می آید .

الف : برگشت چک پرداختی : وقتی در تاریخ سر رسید موجودی حساب کافی نباشد دارنده چک می تواند آن را برگشت بزند . ثبت آن به صورت زیر است :

حساب اسناد پرداختی    بدهکار

حساب بستانکاران تجاری – آقای الف   بستانکار

بابت برگشت چک ۱۳۱۳

ب : پاس چک : در تاریخ سر رسید در صورتی که دارنده چک وجه آن را از حساب صادر کننده برداشت کند ثبت زیر انجام می شود :

حساب اسناد پرداختنی   بدهکار

حساب بانک  بستانکار

بابت پاس چک ۱۲۱۲

حساب اسناد دریافتنی

زمانی که شخص حقیقی یا حقوقی چکی بابت طلب خود دریافت می کند ثبت زیر در دفاتر وی صورت می گیرد :

حساب اسناد دریافتنی  بدهکار

حساب بدهکاران تجاری – آقای الف   بستانکار

عملیاتی که بعد از دریافت چک صورت می گیرد به شرح زیر است :

الف : واگذاری چک : ممکن است چک دریافتی خود را به عنوان پرداخت بدهی به شخص دیگری بدهید . در این صورت واگذاری چک اتفاق افتاده است . ثبت آن به صورت زیر است :

حساب بدهکاران – آقای ب   بدهکار

اسناد دریافتنی   بستانکار

بابت واگذاری چک آقای الف به آقای ب

ب : برگشت چک دریافتنی : اگر در تاریخ سررسید چک پاس نشود و آن را برگشت زدید ثبت حسابداری آن به صورت زیر است :

حساب بدهکاران – آقای الف   بدهکار

اسناد دریافتنی   بستانکار

بابت برگشت چک آقای الف

ثبت چک در نرم افزارهای حسابداری

با توجه به اینکه استفاده از چک گسترش یافته ، حسابداران برای ثبت دقیق ، ساده و همچنین دریافت هشدار به موقع برای زمان سر رسید چک های دریافتی و پرداختی از نرم افزارهای حسابداری استفاده می کنند . نرم افزار حسابداری پاد نیز با قرار دادن منوی خزانه داری در تمام نسخه های خود انجام امور مالی مربوط به چک را برای حسابداران آسان نموده است .

ویدئوهای آموزشی مربوط به ثبت چک در نرم افزار حسابداری پاد را می توانید در کانال آپارات پاد مشاهده نمایید .

 

 

اشتراک گذاری مقاله در شبکه های اجتماعی