نحوه محاسبه سود پیمانکاری

۱۳۹۸-۰۷-۱۴
daftar
39

نحوه محاسبه سود پیمانکاری

 

پیمان و انواع آن

برای اجرای هرپروژه عواملی چون نیروی کار ، سرمایه ، منابع  و تجهیزات مورد نیاز است. گاهی انجام پروژه ها به تمامی توسط یک شخص یا مجموعه امکان پذیر نیست. زیرا ممکن است هر یک از عوامل ذکر شده به صورت کامل در اختیار مجموعه نباشد . بنابراین برای اجرای کار با شخص یا شرکت دیگری که منابع و تجهیزات و یا نیروی کار لازم را در اختیار دارند ، توافقات لازم صورت می گیرد تا شرکت مذکور پروژه را به اتمام رسانده یا بخشی از آن را انجام دهد .

در نتیجه بین این دو شرکت قراردادی تحت عنوان پیمان تنظیم می شود . طبق این قرارداد وظایف دو طرف مشخص شده و تعهدی بابت اجرای پیمان بین آنها منعقد می گردد . از آنجایی که ماهیت پروژه ها اجرایی است ، پس مسئله زمان و هزینه از جمله عوامل اصلی تعیین کننده شرایط قرارداد است . صرف وقت و هزینه از سوی پیمانکار (طرف دوم قرارداد که وظیفه اجرای پروژه را برعهده دارد ) ایجاد حق می نماید که بابت آن طلب دستمزد می کند . از سوی دیگر کارفرما ( طرف اول قرارداد که درخواست اجرای پروژه را به پیمانکار داده است ) در صورتی که با هزینه ها ، زمان ، و دستمزد برآوردی پیمانکار موافقت کند تعهدی ، برای پرداخت حق الزحمه وی در قرارداد تعیین خواهد کرد .

قرارداد براساس نحوه کار و پرداخت دستمزد به پیمانکار به دسته های مختلفی تقسیم می شوند . از جمله مهمترین آنها به طور خلاصه می توان به قراردادهای مقطوع ، اسانسی و اجرایی اشاره نمود .

 

 

حسابداری پیمانکاری

حسابدارانی که در امور مربوط به حسابداری پیمانکاری فعالیت می کنند ، این شاخه از حسابداری را یکی از رسته هایی می دانند که نیاز به دقت فراوان و قدرت تحلیل بالایی دارد . زیرا در پروژه های پیمانکاری ارسال دیتا به حسابداران به موقع صورت نمی گیرد . همچنین کار انجام شده به نسبت کل کاری که باید انجام شود ، در روند حسابداری پروژه تاثیر گذار است . از طرفی تطبیق هزینه ها و درآمدها نیز دشوار است . حسابداران پروژه های پیمانکاری باید کاملاً با اصول و مفاهیم پیمان ، قوانین مناقصات ، نحوه تنظیم قراردادها و ثبت آنها در سیستم حسابداری ، نحوه محاسبه سود پیمانکاری و شناسایی درآمد پروژه های پیمانکاری آشنا باشد و ثبت های مالی حسابداری پیمانکاری را انجام دهند .

 

انواع روش های شناسایی درآمد در حسابداری پیمانکاری

برآورد درآمد و هزینه ، عوامل اصلی در انتخاب روش شناسایی سود در پروژهای پیمانکاری هستند .

اگر پروژه ای بلندمدت باشد باید موارد زیر مورد توجه حسابدار قرار گیرد :

  1. ۱- در ابتدا هزینه های مربوط به پروژه ها را بتوان به طور منطقی پیش بینی نمود .
  2. ۲- درصد پیشرفت کار به نسبت مرحله اجرای پروژه شناسایی شود .
  3. ۳- از سودآور بودن پروژه اطمینان حاصل شود.
  4. ۴- مسئولیت ها و اختیارات هر دو طرف در قرارداد کاملاً مشخص شود.
  5. ۵- طرفین توانایی انجام مفاد قرارداد را به طور کامل داشته باشند .

 

اگر تمام موارد بالا برقرار باشد حسابدار باید از روش درصد پیشرفت کار برای محاسبه سود پیمانکاری استفاده کند .

اما در صورتی که احتمال زیان دهی پروژه مطرح شد، نحوه محاسبه سود پیمانکاری باید روش درآمد به میزان مخارج قابل بازیافت باشد .

حالت سومی که برای محاسبه سود پیمانکاری وجود دارد روش کار تکمیل شده است که برای پروژه هایی که در یک سال مالی و یا کمتر از آن به اتمام می رسند کاربرد دارد .

نکته : روش کار تکمیل شده در پروژه های بلند مدت مورد قبول دارایی نیست و باید از روش درصد پیشرفت کار برای آنها استفاده نمود.

با توجه به نکات ذکر شده به توضیح هر یک از روش ها می پردازیم . دقت داشته باشید انتخاب هر یک از این  روش ها بستگی به میزان اطمینان پیمانکار از سود دهی و نتیجه کلی پیمان دارد .

 

نحوه محاسبه سود پیمانکاری

نحوه محاسبه سود پیمانکاری

 

الف : نحوه شناسایی سود پیمانکاری بر اساس درصد پیشرفت کار

طبق استاندارهای حسابداری این روش ، تنها روش پذیرفته شده حسابداری در ایران برای شناسایی سود و درآمد پیمانکاری است .

میزان پیشرفت کار اولین فاکتوری است که در این روش باید محاسبه گردد . در این قسمت باید به دو عامل ورودی های پیمان و خروجی های پیمان توجه نمود .

  1. ۱- ورودی پیمان شامل مخارج انجام شده ، دستمزد پرسنل و کارگران ، ساعات کار انجام شده و مقدار مواد مصرفی می باشد .
  2. ۲- خروجی پیمان بر اساس کیلومتر و تن می باشد و تعداد واحدهای تکمیل شده و ارزش افزوده آنها را محاسبه می نماید.

مثال : اگر پروژه پیمانکاری احداث خطوط راه آهن به طول ۱۰۰ کیلومتر باشد و هزینه ساخت هر کیلومتر ۵۰ واحد پولی . اگر ۵۰ کیلومتر این پروژه انجام شده باشد ، پس درصد پیشرفت کار ۵۰ درصد می باشد . اما این در صورتی است که هزینه در تمام مراحل یکی باشد . مثلاً اگر در بین راه برای ۱۰ کیلومتر از راه احتیاج به حفر تونل باشد ، پس هزینه این ۱۰ کیلومتر بیشتر از سایر قسمت ها است و بنابراین نمی توان گفت کار ۵۰ درصد پیشرفت داشته است .

به طور کلی فرمول محاسبه درصد پیشرفت کار به صورت زیر می باشد:

درصد پیشرفت پروژه = مخارج واقعی انجام شده / کل مخارج برآوردی پیمان

بعد از بدست آوردن میزان پیشرفت کار می توان درآمد و سود را برآورد نمود . برای بدست آوردن این مقادیر باید عواملی نظیر مبلغ پیمان ، کل هزینه پیمان و درصد پیشرفت کار محاسبه شود.

  1. ۱- هزینه های پیمان : هزینه های پیمان از حاصل جمع هزینه های انجام شده و هزینه های برآوردی برای ادامه پروژه بدست می آید . اگرمبلغی که برای هزینه برآوردی در نظر گرفته می شود به دو مبلغ محدود شود باید هزینه ای که موجب سود کمتر می شود ، انتخاب شود .
  2. ۲- مبلغ پیمان : برای برآورد مبلغ یا درآمد پیمان باید به مبلغ اولیه پیمان دقت نمود . همچنین مبلغ عملیات جدید را در نظر گرفت و اگر این مقادیر یعنی اقلام پیمان کم یا زیاد شد ، روی مبلغ پیمان تاثیر گذار است . پس باید این تغییرات را در تعیین مبلغ پیمان اعمال کرد . نکته دیگر اینکه باید به مبلغ مطالبه پیمانکار نیز توجه نمود و تغییرات قرارداد را نیز لحاظ نمود . هر قرارداد طی زمان معینی باید اجرا شده و به اتمام برسد . در صورتیکه تاخیری در این زمان پیش بیاید یا خسارتی حین کار متحمل شود ، این زیان باعث کاهش درآمد پیمان خواهد شد.

بعد از بدست آوردن آیتم های بالا می توان به محاسبه سود پیمانکاری پرداخت  . در نظر داشته باشید برآورد هزینه ، درآمد و سود ناخالص ممکن است تحت عوامل قهری یا تغییر مقررات ، دستخوش تغییر شوند که باید از طرف کارفرما مورد ارزیابی مجدد قرار گیرند . به طور کلی برای محاسبه درآمد ، هزینه و سود ناخالص پیمان می توان از فرمول های زیر استفاده کرد.

برآورد کل هزینه پیمان : 

 برآورد باقی مانده هزینه های لازم برای تکمیل پیمان+ هزینه های واقعی =  کل هزینه های برآوردی پیمان 

 

برآورد کل سود ناخالص پیمان:

کل هزینه های برآوردی پیمان – درآمد یا مبلغ کل پیمان  =  کل سود ناخالص برآوردی پیمان 

 

محاسبه درآمد دوره جاری :

درآمد شناسایی شده پیمان در دوره های قبل – درصد پیشرفت کار × کل درآمد برآوردی پیمان= درآمد دوره جاری پیمان

 

هزینه دوره جاری پیمان :

هزینه های شناسایی شده پیمان در دوره های قبل – درصد پیشرفت کار × کل هزینه برآوردی پیمان = هزینه دوره جاری پیمان

 

سود ناخالص دوره جاری:

هزینه های دوره جاری پیمان –درآمد دوره جاری پیمان = سودناخالص دوره جاری پیمان 

 

مزایا و معایب استفاده از روش درصد پیشرفت کار در محاسبه سود پیمانکاری

استفاده از این روش باعث می شود تطابق هزینه و درآمد به درستی انجام گیرد . زیرا در هر مرحله پیشرفت کار شناسایی شده و با توجه به آن ، درآمدها بررسی و مخارج اتفاق افتاده تا همان مرحله محاسبه می شود. پس در صورتی که بتوان درصد پیشرفت پروژه و سودآوری آن را به طور صحیح و منطقی برآورد کرد این روش ، روش مناسبی برای محاسبه سود پیمانکاری است . اما در مقابل اگر برآورد سود ممکن نباشد و احتمال خطا در پیش بینی آن وجود داشته باشد ، یا احتمال زیان ده بودن پروژه مطرح باشد ، کاربرد این روش مناسب نخواهد بود . از طرف دیگر ایراد این روش خطر برآورد اشتباه را به همراه دارد که باعث عدم شناخت صحیح نسبت به سود پروژه خواهد شد .

 

ب : نحوه محاسبه سود پیمانکاری بر اساس کار تکمیل شده

همانطور که قبلاً ذکر شد از این روش زمانی استفاده می شود که انجام پروژه و اتمام آن در یک سال مالی صورت پذیرد . یعنی قرارداد کوتاه مدت باشد . همچنین اگر یکی از ملاک های مورد توجه در استفاده از روش درصد پیشرفت کار برقرار نباشد مانند سودآور بودن پروژه ، باید از روش کار تکمیل شده استفاده کرد.

در این روش درآمد و سود زمانی شناسایی می شود که تمام یا بخش عمده پروژه تکمیل شده باشد . اما حسابداران پیمانکاران معتقدند اشکال اساسی این روش این است که میزان کار انجام شده در طی دوره در این روش مشخص نمی شود.

مثلاً اگر پروژه ای از چند بخش تشکیل شده باشد و هر بخش به عنوان یک  پروژه مجزا در نظر گرفته شده باشد ، طی این روش نمی توان متوجه شد که کدام پروژه در چه مرحله ای است و آیا در سال مالی بعد پروژه ای به انجام می رسد یا خیر . همچنین چون سود یکجا محاسبه می شود ضریب مالیاتی هم بالاتر رفته و از این حیث نیز ممکن است صاحبان پروژه ها را دچار مشکل کند .

 

کاربرد نرم افزارها در حسابداری پیمانکاری

در هر مجموعه پیمانکاری برای محاسبه و اجرای دقیق تر و سریعتر امور مالی هر قرارداد مانند حساب اشخاص مربوط به آن ، حساب هزینه ها ، درآمدها و بهای تمام شده پروژه ها و مهمتر از همه سود هر پروژه ، تیم حسابداری مجموعه پیمانکاری نیازمند یک نرم افزار حسابداری در این زمینه می باشد.

نرم افزار حسابداری پیمانکاری پاد امکان تعریف هر پروژه به صورت جداگانه را ارائه می دهد . همچنین لینک حساب های مختلف به هر پروژه برای حسابداران این شرایط را فراهم میکند که بتوانند بعد از ورود اطلاعات مربوطه ، گزارش های کاملی از پروژه ها دریافت کنند . گزارش هایی نظیر گزارش کارت حساب هر پروژه ، گزارش بدهکاران یا بستانکاران هر پروژه به تفکیک یا به صورت کلی ، ترازنامه و صورت سود و زیان به صورت تفکیکی و تجمیعی ، گزارش گردش کالاهای مصرفی در پروژه ها ، مواد و مصالح به کار رفته در هر پروژه و … 

همچنین در نرم افزار حسابداری پیمانکاری پاد ( که می توانید ویدئوهای آموزشی آن را در کانال آپارات پاد مشاهده کنید ) با استفاده از نرم افزارCRM پاد میتوان به بایگانی اطلاعات تکمیلی هر پروژه پرداخت و گزارشات دقیقی جهت کنترل قراردادها از آن به دست آورد.

 

   فایل pdf مقاله نحوه محاسبه سود پیمانکاری
اشتراک گذاری مقاله در شبکه های اجتماعی
۱۳۹۸-۰۶-۰۹

نرم افزار حسابداری پیمانکاری و اهمیت آن   هر قرداد پیمانی که منعقد می گردد از دو طرف پیمانکار و کارفرما تشکیل شده است. پیمانکار فردیست که موظف است با رعایت کلیه قوانین و مقررات قیده شده در پیمان ، در زمان تعیین شده پروژه پیمانی خود را انجام داده و تحویل کارفرما دهد. کارفرما […]

*    
*