ترازنامه و کاربرد آن در حسابداری

۱۳۹۹-۰۲-۱۵
daftar
230

ترازنامه و کاربرد آن در حسابداری

همانطور که در تعریف حسابداری آمده است هدف از حسابداری ، ارائه اطلاعات مالی به اشخاص تصمیم گیرنده داخل و خارج از سازمان می باشد تا بتوانند با توجه به این اطلاعات مالی تصمیم گیری های خود را انجام دهند. مثلاً اگر یک مجموعه بخواهد وام و یا تسهیلاتی دریافت نماید با استفاده از گزارشات مالی در مورد دریافت وام تصمیم گیری می کنند. ترازنامه یکی از گزاشات و صورت های مهم مالی است که می تواند راهنمای دقیق افراد تصمیم گیرنده باشد.

تعریف ترازنامه :

ترازنامه صورت حسابی است که وضعیت مالی یعنی دارایی ها ، بدهی و سرمایه شرکت را نمایش می دهد. این صورت وضعیت مالی به نوعی تصویری از وضعیت مالی شرکت در زمان مشخص است که حسابداران می توانند از آن گزارش مالی تهیه کنند ، ترازنامه معمولا در انتهای یک دوره مالی تهیه می شود. ترازنامه را با عناوین بیلان و صورت وضعیت مالی نیز میشناسیم و در زبان انگلیسی به آن balance sheet گفته می شود. ترازنامه می بایست توسط حسابرس در پایان دوره مالی تهیه شود. این گزارش که از سه بخش دارایی ، بدهی و سرمایه تشکیل می شود در واقع معادله اصلی حسابداری را در بردارد.

بدهی + سرمایه = دارایی

مهم ترین بخش از یک ترازنامه دو ستون اصلی آن یعنی دارایی و ستون دوم مجموع بدهی ها و میزان سرمایه (حقوق صاحبان سهام ) است که باید هم تراز باشند. البته باید بدانیم که ستون های تشکیل دهنده ترازنامه این دو ستون نیست و بخش های دیگری هم در آن وجود دارد که در ادامه به آن خواهیم پرداخت.

ستون دارایی : در ستون دارایی های یک واحد اقتصادی میزان نقدینگی به ترتیب از بالا به سمت پایین قرار می گیرند منظور از میزان نقدینگی دارایی این است که سهولت تبدیل آن دارایی به وجه نقد چقدر است. هر چه سهولت تبدیل یک دارایی به پول نقد بیشتر باشد نقدینگی آن بیشتر بوده و باید در سطر های بالای ستون دارایی قرار بگیرد. حال خود دارایی ها نیز شامل دو بخش می باشند:

۱ – دارایی های جاری

۲ – دارایی های غیرجاری

دارایی های جاری شامل وجه نقد ، حساب هاب قابل نقد ، موجودی کالا ، مخارج پیش پرداخت شده ، اوراق بهادار قابل فروش و … می باشد.

دارایی های غیر جاری نیز شامل سرمایه گذاری های بلند مدت دارایی های ثابت ، دارایی های نامشهود و … می باشد توجه داشته باشید که دارایی های جاری به علت سهل در وصول ، نقدینگی بالاتری دارند.

 

ستون بدهی ها و سرمایه ها :

ستون دوم شامل دو بخش بدهی و سرمایه ها می باشد بدهی ها شامل دین هایی است که باید توسط شرکت پرداخت گردد این بدهی ها ممکن است ماهیت های مختلفی داشته باشند مانند اجاره بها ، حقوق و دستمزد یا طلب تامین کنندگان و ….

بدهی ها نیز مانند دارایی ها شامل دو بخش می باشند :

۱ – بدهی های جاری

۲ – بدهی های غیرجاری

بدهی های جاری بدهی هایی که سررسید آن ها کمتر از یکسال باشد بدهی های جاری می گویند مانند بدهی های بانکی ، سود قابل پرداخت ، اجاره مالیات ، دستمزد های قابل پرداخت و تسهیلات و …

بدهی های غیر جاری بدهی هایی که سررسید آن ها بالاتر از یکسال باشد بدهی های غیرجاری می نامیم مانند بدهی های بلند مدت ، بدهی های مالیاتی تعلیق شده و …

قسمت دوم ستون دوم نیز پولی است که به صاحبان سهام یعنی آن کسب و کار تعلق دارد. این مبلغ در حساب ها با ((عنوان دارایی خاص)) نیز شناخته می شود. این مبلغ باقیمانده کل دارایی های شرکت بعد ار کسر بدهی های آن به غیر از صاحبان سهام است.

 

ترازنامه و کاربرد آن در حسابداری

 

اقلام ترازنامه :

ترازنامه دارای اقلام عنوان ترازنامه ، واحد اندازه گیری ترازنامه و جمع حساب ها می باشد.

۱ – عنوان ترازنامه :

عوامل تشکیل دهنده عنوان ترازنامه شامل نام کامل واحد اقتصادی ، نام گزارش یا صورت وضعیت مالی و تاریخ گزارش می باشد. نام کامل واحد اقتصادی که در سطر اول نوشته می شود ، نام گزارش یا صورت وضعیت مالی در سطر دوم و زیر عنوان ترازنامه نوشته می شود ، طبیعی است که در ترازنامه نام گزارش  “ترازنامه” خواهد بود. تاریخ گزارش نیز در سطر سوم آخرین روز از دوره مالی ذکر می شود. این روز آخرین روزی است که در گزارش قید شده است.

 

۲ – واحد اندازه گیری :

یکی از اقلام دیگر ترازنامه واحد اندازه گیری مورد استفاده در گزارش می باشد. این واحد اندازه گیری که در کشور ما ریال می باشد باید در ترازنامه نشان داده شود.

 

۳- جمع حساب ها :

آخرین مورد از اقلام ترازنامه جمع حساب ها می باشد. منظور از جمع حساب ها جمع ستون های اول (دارایی) و دوم (بدهی + سرمایه) است. در ترازنامه جمع حساب ها باید برابر شود و زیر این جمع نیز باید دو خط موازی کشیده شود تا نشان دهنده بسته شدن آن باشد.

 

تراز آزمایشی :

یکی از مهم ترین گزارشاتی که نرم افزارهای حسابداری می توانند ارائه دهند تراز آزمایشی می باشد تراز آزمایشی صحت ثبت اسناد و دفاتر را به ما نشان می دهد و هم چنین این امکان را فراهم می کند که مدیران و حسابداران دیدی کلی از گردش حساب ها در طی یک دوره مالی داشته باشند. تراز آزمایشی در ۷ نوع مختلف وجود دارد که در ادامه با تعریف کوتاهی از هر یک از ترازها آن ها را معرفی خواهیم کرد.

۱ – تراز آزمایشی دو ستونی  :

ساده ترین شکل تراز ، تراز آزمایشی دو ستونی می باشد که در آن مانده حساب های دفتر کل در دو ستون بدهکار و بستانکار زیر هم ثبت می شوند. تراز ممکن است در سطوح مختلف حساب گروه ، کل ، معین ، تفصیل تهیه شود در نهایت باید جمع ستون مانده بدهکار و ستون مانده بستانکار در تراز برابر باشد یا اصطلاحاً تراز باشد.

۲ – تراز آزمایشی چهار ستونی :

این تراز از چهار ستون تهیه می شود که دو ستون آن مانند تراز دو ستونی مانده حساب ها و دو ستون دیگر آن گردش حساب ها می باشد. این دو ستون بدهکار و بستانکار در هر سطر فقط یکی از آن ها پر می شود ولی ستون های گردش می توانند هردو هم زمان مقدار داشته باشند. در انتها در صورت ثبت صحیح اسناد و دفتر کل در این تراز ، مانده دو ستون گردش با هم برابر و مانده دو ستون مانده نیز برابر می گردد.

 

۳ – تراز آزمایشی شش ستونی :

در تراز شش ستونی دو ستون دیگر برای نشان دادن گردش حساب ها اضافه می گردد و گردش حساب پیش از دوره و طی دوره در این ترازنامه نمایش داده می شود. به این دلیل تراز آزمایشی شش ستونی بر خلاف ترازهای دو ستونی و چهار ستونی که در یک تاریخ مشخص تهیه می شوند ،این تراز در یک بازه تاریخی مشخص تهیه می شود.

ترازنامه و کاربرد آن در حسابداری

۴ – تراز آزمایشی هشت ستونی :

در برخی مواقع مانده ابتدای دوره نیز در دو ستون مجزا نمایش داده می شود این رقم در واقع همان مبلغ درج شده در تراز افتتاحیه می باشد. ترازی که به این نحو تهیه شود تراز هشت ستونی نامیده می شود.

 

۵ – تراز سلسله مراتبی :

در تراز سلسله مراتبی سطح های پایین تر هر حساب نیز نمایش داده می شود مثلا در بالا سطح کل و زیر آن سطح معین و اگر معین دارای تفصیل باشد گردش تفصیل نیز نمایش داده می شود.

 

۶ – تراز ده ستونی :

برای ایجاد تراز ده ستونی دو ستون دیگر جهت نمایش گردش کل به تراز هشت ستونی اضافه می گردد یعنی جمع شش ستون اول تراز هشت ستونی در این ستون درج می گردد.

 

۷ – تراز هشت ستونی با گردش کل :

این تراز مثل تراز ده ستونی از روی ترازنامه شش ستونی تهیه می شود و دو ستون جمع کل که جمع چهار ستون اول تراز شش ستونی است به تراز شش ستونی اضافه می گردد.

 

نحوه تهیه دستی ترازنامه :

با توجه به توضیحات قبلی از اجزای ترازنامه ، تهیه ترازنامه به صورت دستی کار دشواری نیست

  1. ۱ – ابتدا می بایست دو ستون دارایی ها و بدهی ها و سرمایه ها را ایجاد کنید.
  2. ۲ – حساب های مربوط به هر ستون را بر اساس میزان نقدینگی از بالا به پایین سورت کرده و یادداشت نمایید.
  3. ۳ – جمع آن ها در انتهای هر ستون می نویسیم.
  4. ۴ – در نهایت حاصل جمع دو ستون باید با هم برابر شود.

البته امروزه کلیه روند تهیه یک ترازنامه توسط نرم افزار های حسابداری مالی به صورت دقیق صورت می گیرد ، این کار باعث شده تا علاوه بر این که سرعت کاربران حسابداری در تهیه یک ترازنامه بالا رود ، خطای انسانی در تهیه آن نیز کاهش یافته و می توانند با اطمینان کامل به ترازنامه های نرم افزار های حسابداری رجوع نمایند. یکی از این نرم افزارهایی که می توانند با اطلاعات وارد شده دقیق توسط حسابدار ترازنامه ای صحیح و جامع ارائه دهد ، نرم افزار حسابداری پاد می باشد که در کلیه نسخه های آن از ساده مانند نرم افزار حسابداری بازرگانی فروشگاهی تا پیشرفته می توانند کلیه ترازهای مورد نیاز را ارائه دهند. جهت آشنایی با نحوه ارائه تراز های این نرم افزار می توانید به صفحه پاد در آپارات مراجعه نمایید.

ترازنامه های مالی شاید در طی یک دوره مالی به تنهایی دارای اطلاعات چندانی نباشند و فقط بتواند نیاز همان دوره را برطرف نماید اما در مقایسه با ترازنامه های دوره های مالی قبل می تواند اطلاعات دقیقی از آنچه که در طول دوره های زمانی مختلف رخ داده است مطلع نماید. یکی از روش های به دست آوردن اطلاعات ارزشمند از ترازنامه ، مقایسه آن با ترازنامه های کسب و کارهای فعال در زمینه فعالیتی ما می باشد. البته این مقایسه نیز نمی تواند دلیل محکمی برای انجام تصمیمات قطعی باشد چرا که به دلیل تفاوت های زیادی که بین هر دو صنعت شکل هم می باشد نمی توان اطلاعات مفیدی از آن ها دریافت نمود.

اشتراک گذاری مقاله در شبکه های اجتماعی
۱۳۹۹-۰۵-۲۰

به یک حسابدار موفق تبدیل شوید   برای اینکه بدانیم چگونه یک حسابدار موفق شویم اول باید بدانیم حسابداری چیست و حسابدار کیست ؟ حسابداری چیست ؟ حسابداری زبان اعداد و ارقام مالی است . این علم زبان تجارت است و زیر مجموعه رشته های مهندسی محسوب می شود . حسابداری سیستمی است که در […]

۱۳۹۹-۰۵-۱۱

خرده فروشی و آنچه درباره آن بدانید   می توان گفت از روزی که بشر به این نتیجه رسید که باید برای تامین مایحتاج خود از محصولات دیگران استفاده کند و تبادلات صورت گرفت، خرید و فروش نیز به وجود آمد . در ابتدا مبادله کالا به کالا بود و رفته رفته با به وجود […]

۱۳۹۹-۰۵-۰۱

شرکت ها و انواع آن   تاسیس شرکت یکی از راه هایی است که افراد مختلف با تاسیس آن به اجرای امور اقتصادی و کسب درآمد می پردازند . اما اینکه شرکت آنها با چند نفر شکل بگیرد ، سرمایه گذاران چه کسانی باشند ، قرار است چه مدت فعالیت کند یا در چه حوزه […]

۱۳۹۹-۰۴-۱۲

استهلاک دارایی ها و روش محاسبه آن یکی از مباحثی که برای برخی حسابداران چالش ایجاد می کند بحث استهلاک دارایی های ثابت در سازمان ، شرکت یا کارخانه می باشد . به علت تنوع در دارایی ها و تنوع در محاسبات انتخاب روش مناسب برای محاسبه استهلا باید با بررسی های دقیق صورت گیرد […]

۱۳۹۹-۰۴-۰۴

بازاریابی در کسب و کار   امروزه رقابت در بازار از مهمترین نکاتی است که مدیریت هر مجموعه به آن توجه می کند . هر شرکت ، کارخانه و مجموعه ای که می خواهد به موفقیت برسد می تواند با کمک اصول بازاریابی و جذب مشتری به این هدف دست یابد . بازاریابی از مراحل […]

۱۳۹۹-۰۱-۲۱

مزایای نرم افزار فروشگاهی در این مقاله قبل از شرح مزایای نرم افزار فروشگاهی به تعریف و لزوم استفاده از نرم افزار های حسابداری خواهیم پرداخت. هر فروشگاه و یا مجموعه ای که در آن چرخه خرید و فروش و پیرو آن هزینه هایی صورت بگیرد نیاز به نرم افزاری جهت محاسبه این عملیات ها […]

*    
*