استهلاک دارایی ها و روش محاسبه آن

۱۳۹۹-۰۴-۱۲
daftar
40

استهلاک دارایی ها و روش محاسبه آن

یکی از مباحثی که برای برخی حسابداران چالش ایجاد می کند بحث استهلاک دارایی های ثابت در سازمان ، شرکت یا کارخانه می باشد . به علت تنوع در دارایی ها و تنوع در محاسبات انتخاب روش مناسب برای محاسبه استهلا باید با بررسی های دقیق صورت گیرد . در این مقاله ضمن تعریف استهلاک به معرفی روش های مختلف محاسبه آن می پردازیم .

تعریف دارایی ثابت (fixed asset )

دارایی هایی ثابت به دارایی هایی گفته می شود که محسوس و قابل لمس باشند . به طور کلی املاک یا تجهیزاتی که یک شرکت در اختیار دارد و می تواند با استفاده از آنها کسب درآمد و سود داشته باشد دارایی گفته می شود .

دارایی ثابت عمر بیشتر از یک سال دارند و نمی توان آن ها را در سال اوب تبدیل به وجه نقد کرد یا مصرف نمود . در ترازنامه تحت عنوان املاک ، ماشین آلات و تجهیزات ثبت می شود .

تعریف استهلاک

دارایی های ثابت با گذشت زمان بر اثر استفاده دچار فرسودگی و کهنگی می شوند . در نتیجه کیفیت ، کمیت و ارزش دارایی در طول زمان کاهش می یابد . درواقع استهلاک معیاری است برای سنجش میزان دوام یک دارایی که با گذشت زمان از ارزش دارایی کاسته می شود .

هر دارایی عمر مفیدی دارد که در واقع همان زمانی است که می توان از دارایی استفاده کرد و هنوز استهلاک ارزش آن را به صفر نرسانده است .

تعریف عمر مفید دارایی (economic life)

عمر مفید همانگونه که از نام آن مشخص است به مدت زمانی اشاره دارد که یک کالا (دارایی) برای کسب و کار مفید است و منظور کل عمر کالا نیست . عمر مفید دارایی زمان تخمینی است که انتظار می رود طی آن دارایی برای موسسه یا شرکت ایجاد درآمد کند . عواملی چون عمر دارایی هنگام خرید میزان استفاده و نحوه نگهداری ، تعمیر و یا شرایط محیطی و آب و هوا روی عمر مفید دارایی تاثیر می گذارند .

تعریف ارزش اسقاط

ارزش اسقاط عبارت است از مبلغی برآوردی که در زمان فروش یا تعویض دارایی عاید موسسه یا شرکت می شود .

انواع استهلاک دارایی در حسابداری

باتوجه به اینکه دارایی از چه نوعی است از چند روش می توان برای محاسبه استهلاک استفاده کرد . عمر دارایی و یا مقدار استفاده فیزیکی از دارایی مشخص کننده روش محاسبه استهلاک می باشد . در ادامه برخی از روشهای محاسبه استهلاک دارایی ها را بررسی می کنیم .

  • محاسبه استهلاک دارایی به روش خط مستقیم

در روش خط مستقیم در طول عمر مفید دارایی استهلاک مبلغ ثابتی در نظر گرفته می شود . فرمول آن به صورت زیر است :

استهلاک به روش مستقیم = ارزش اسقاط – قیمت تمام شده /عمر مفید

مثال : عمر مفید دارایی ثابت شرکتی ۵ سال است . بهای تمام شده آن ۷،۷۰۰،۰۰۰ و ارزش اسقاط آن ۶۰۰،۰۰۰ می باشد . مطلوبست محاسبه استهلاک آن .

۱،۴۲۰،۰۰۰= ۵/۶۰۰،۰۰۰ – ۷،۷۰۰،۰۰۰ هزینه استهلاک سالانه

ثبت حسابداری استهلاک در پایان هر سال به زیر انجام می شود :

حساب هزینه استهلاک  ۱،۴۲۰،۰۰۰ بدهکار

        حساب استهلاک انباشته  ۱،۴۲۰،۰۰۰ بستانکار 

بابت هزینه استهلاک دارایی ثابت

استهلاک دارایی

گاهی برای محاسبه استهلاک از نرخ استهلاک استفاده می کنیم .

هزینه استهلاک = بهای تمام شده / عمر مفید

نرخ استهلاک = هزینه استهلاک / بهای تمام شده

در مثال بالا نرخ استهلاک به صورت زیر محاسبه می شود :

۵ / ۷،۷۰۰،۰۰۰ = ۱،۵۴۰،۰۰۰ هزینه استهلاک

۷،۷۰۰،۰۰۰ / ۱،۵۴۰،۰۰۰ = ۲۰ درصد نرخ استهلاک

یعنی دارایی ثابت شرکت با نرخ ۲۰ درصد مستهلک می شود .

  • محاسبه استهلاک دارایی به روش نزولی

در این روش همانطور که از اسم آن مشخص است هزینه استهلاک به صورت نزولی از سال اول به بعد کاهش می یابد تا جایی که استهلاک انباشته با قیمت تمام شده دارایی برابر شود .

فرمول آن به صورت زیر است :

ارزش دفتری = مجموع هزینه استهلاک – بهای تمام شده کالا

هزینه استهلاک = نرخ استهلاک * ارزش دفتری

استهلاک هر سال برابر است با جمع استهلاک سال های قبل که از بهای تمام شده کسر شده و ارزش دفتری بدست می آید . سپس در نرخ استهلاک ضرب می شود . به مثال زیر توجه کنید :

شرکتی خودرویی را به بهای تمام شده ۳،۶۰۰،۰۰۰ خریداری می کند . نرخ استهلاک آن ۴۰% و عمر مفید آن حدود ۷ سال است . مطلوبست محاسبه استهلاک و ثبت حسابداری در هر سال .

سال اول :

هزینه استهلاک سال اول = ۳،۶۰۰،۰۰۰ * ۴۰% = ۱،۴۴۰،۰۰۰

ثبت حسابداری :

حساب هزینه استهلاک ۱،۴۴۰،۰۰۰ بدهکار

     حساب استهلاک انباشته ۱،۴۴۰،۰۰۰  بستانکار

بابت هزینه استهلاک خودرو – سال اول

سال دوم :

هزینه استهلاک سال دوم = (۱،۴۴۰،۰۰۰ – ۳،۶۰۰،۰۰۰ ) * ۴۰% = ۸۶۴،۰۰۰

حساب هزینه استهلاک ۸۶۴،۰۰۰ بدهکار

     حساب استهلاک انباشته ۸۶۴،۰۰۰ بستانکار

بابت هزینه استهلاک خودرو – سال دوم

 

سال سوم :

هزینه استهلاک سال سوم = (۸۶۴،۰۰۰ – ۱،۴۴۰،۰۰۰ – ۳،۶۰۰،۰۰۰  ) * ۴۰% = ۵۱۸،۴۰۰

حساب هزینه استهلاک ۵۱۸،۴۰۰ بدهکار

     حساب استهلاک انباشته ۵۱۸،۴۰۰ بستانکار

بابت هزینه استهلاک خودرو – سال سوم

 

سال چهارم :

هزینه استهلاک سال چهارم = (۸۶۴،۰۰۰ – ۵۱۸،۴۰۰ – ۱،۴۴۰،۰۰۰ – ۳،۶۰۰،۰۰۰  ) * ۴۰% = ۳۱۱،۰۴۰

حساب هزینه استهلاک ۳۱۱،۰۴۰ بدهکار

     حساب استهلاک انباشته ۳۱۱،۰۰۴۰ بستانکار

بابت هزینه استهلاک خودرو – سال چهارم

 

سال پنجم :

هزینه استهلاک سال پنجم = (۸۶۴،۰۰۰ – ۳۱۱،۰۴۰ – ۵۱۸،۴۰۰ – ۱،۴۴۰،۰۰۰ – ۳،۶۰۰،۰۰۰  ) * ۴۰% = ۱۸۶،۶۲۴

حساب هزینه استهلاک ۱۸۶،۶۲۴  بدهکار

     حساب استهلاک انباشته ۱۸۶،۶۲۴ بستانکار

بابت هزینه استهلاک خودرو – سال پنجم

 

سال ششم :

 هزینه استهلاک سال ششم = (۸۶۴،۰۰۰ – ۱۸۶،۶۲۴ – ۳۱۱،۰۴۰ – ۵۱۸،۴۰۰ – ۱،۴۴۰،۰۰۰ – ۳،۶۰۰،۰۰۰  ) * ۴۰% = ۱۱۱،۹۷۵

حساب هزینه استهلاک ۱۱۱،۹۷۵ بدهکار

     حساب استهلاک انباشته ۱۱۱،۹۷۵ بستانکار

بابت هزینه استهلاک خودرو – سال ششم

 

سال هفتم هم همین ثبت را خواهد داشت .

استهلاک دارایی

  • محاسبه استهلاک دارایی به روش مجموع سنوات

برای محاسبه استهلاک به روش مجموع سنوات باید مجموع ارقام سنوات عمر مفید را با هم جمع کنیم . مثلاً اگر عمر مفید دارایی ۵ سال باشد مجموع سنوات به صورت زیر محاسبه می شود :

۱+۲+۳+۴+۵ = ۱۵

مثال :

دارایی ثابت شرکت با عمر مفید ۵ سال به بهای تمام شده ۱،۰۰۰،۰۰۰ خریداری شده است . مطلوب است محاسبه استهلاک به روش مجموع سال ها .

فرمول آن به صورت زیر است :

نرخ استهلاک * بهای تمام شده = هزینه استهلاک

نرخ استهلاک = عمر مفید – سال محاسبه استهلاک + ۱ / مجموع سنوات

سال اول :

  ۳۳۳،۳۳۳ = ۵/۱۵ * ۱،۰۰۰،۰۰۰۰

سال دوم :

۲۶۶،۶۶۷ = ۴/۱۵ * ۱،۰۰۰،۰۰۰۰

سال سوم :

۲۰۰،۰۰۰ = ۳/۱۵ * ۱،۰۰۰،۰۰۰۰

 

سال چهارم :

۱۳۳،۳۳۳ = ۲/۱۵ * ۱،۰۰۰،۰۰۰۰

سال پنجم :

۶۶،۶۶۷ = ۱/۱۵ * ۱،۰۰۰،۰۰۰۰

ثبت های حسابداری مانند روش نزولی می باشد . مثلا در این مثال برای سال اول ثبت حسابداری به صورت زیر است :

حساب هزینه استهلاک  ۳۳۳،۳۳۳  بدهکار

          حساب استهلاک انباشته ۳۳۳،۳۳۳ بستانکار

بابت هزینه استهلاک دارایی – سال اول

نکاتی در محاسبات و ثبت استهلاک دارایی ثابت

  1. ۱ – در ترازنامه شرکت استهلاک انباشته در قسمت دارایی ها از دارایی ثابت کسر می شود .
  2. ۲ – استهلاک انباشته ماهیت بستانکار دارد و هر سال برابر با هزینه استهلاک آن سال افزایش می یابد .
  3. ۳ – استهلاک انباشته تا برابر شدن ارزش دفتری دارایی با قیمت اسقاط با رسیدن آن به صفر می شود .
  4. ۴ – حساب هزینه استهلاک ماهیت بدهکار دارد و هر ساله با حساب سود و زیان بسته می شود . این حساب جزو حساب های موقت است .
  5. توجه داشته باشید از آن جایی که حساب هر دارایی ثابت مستقل است باید حساب استهلاک انباشته نیز مستقل باشد .

 محاسبه استهلاک و استفاده از نرم افزارهای حسابداری

همانطور که می دانید نرم افزارهای حسابداری ثبت های حسابداری را ساده تر می کنند. در مورد استهلاک نیز با نرم افزار حسابداری پاد می توان به راحتی سند مربوط به این حساب را ثبت نمود و در پایان سال نیز نرم افزار با بستن حساب های موقت حساب هزینه استهلاک را به صورت خودکار صفر می نماید .

ویدئوهای مربوط به نرم افزار حسابداری پاد را می توانید در کانال آپارات پاد مشاهده کنید .

اشتراک گذاری مقاله در شبکه های اجتماعی
۱۳۹۹-۰۵-۲۰

به یک حسابدار موفق تبدیل شوید   برای اینکه بدانیم چگونه یک حسابدار موفق شویم اول باید بدانیم حسابداری چیست و حسابدار کیست ؟ حسابداری چیست ؟ حسابداری زبان اعداد و ارقام مالی است . این علم زبان تجارت است و زیر مجموعه رشته های مهندسی محسوب می شود . حسابداری سیستمی است که در […]

۱۳۹۹-۰۵-۱۱

خرده فروشی و آنچه درباره آن بدانید   می توان گفت از روزی که بشر به این نتیجه رسید که باید برای تامین مایحتاج خود از محصولات دیگران استفاده کند و تبادلات صورت گرفت، خرید و فروش نیز به وجود آمد . در ابتدا مبادله کالا به کالا بود و رفته رفته با به وجود […]

۱۳۹۹-۰۵-۰۱

شرکت ها و انواع آن   تاسیس شرکت یکی از راه هایی است که افراد مختلف با تاسیس آن به اجرای امور اقتصادی و کسب درآمد می پردازند . اما اینکه شرکت آنها با چند نفر شکل بگیرد ، سرمایه گذاران چه کسانی باشند ، قرار است چه مدت فعالیت کند یا در چه حوزه […]

۱۳۹۹-۰۲-۱۵

ترازنامه و کاربرد آن در حسابداری همانطور که در تعریف حسابداری آمده است هدف از حسابداری ، ارائه اطلاعات مالی به اشخاص تصمیم گیرنده داخل و خارج از سازمان می باشد تا بتوانند با توجه به این اطلاعات مالی تصمیم گیری های خود را انجام دهند. مثلاً اگر یک مجموعه بخواهد وام و یا تسهیلاتی […]

۱۳۹۸-۱۱-۲۹

آموزش بستن حساب ها در حسابداری به صورت کلی عملیات حسابداری در دو دوره زمانی انجام می شود که این دو دوره  شامل طول دوره مالی و پایان دوره  مالی می باشد. حال این سوال پیش می آید که دوره مالی چیست ؟ جهت تعیین و ضعیت سود یا زیان هر واحد تجاری مدت فعالیت […]

۱۳۹۸-۰۹-۰۲

آشنایی با حسابداری خدماتی هر فرد در طی فعالیت های روزمره خود با بخش های مختلفی در اجتماع ارتباط دارد . ارتباط فرد با فرد ، فرد با شرکت ، فرد با مجموعه و … . این ارتباطات با اهداف مختلفی شکل می گیرند که عموماً می توانند برای استفاده از کالاها یا خدمات باشد […]

*    
*